دستگاه و تجهیزات/نگهداشت, مقالات عمومی

چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم ؟[روشهای استریلیزاسیون]

چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم ؟
Rate this post

چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم ؟ مشکلی که همیشه در حوزه پزشکی و دندانپزشکی مطرح بوده، چرا که کنترل عفونت باهدف ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی و ﻛﺎﻫﺶ اﻧﺘﻘﺎل ﻋﻔﻮﻧﺖ همواره از مهم‌ترین مسائل بهداشتی در مطب‌ها و کلینیک‌های پزشکی و دندانپزشکی است.

ضدعفونی، گندزدایی یا استریل تجهیزات پزشکی و علی الخصوص دندانپزشکی اهمیت بالایی دارد. امروزه، این موضوع که مطب ها و کلینیک های دندانپزشکی بهشت انواع عفونت و آلودگی محسوب می شود، بیش از پیش اهمیت یافته است و این موضوع بار سنگینی بر دوش مطب ها و کلینیک های دندانپرشکی قرار داده است.

در توصیف عفونت همین بس که ﻛﻠﻴﻪ ﺗﺮﺷﺤﺎت، بزاق، ﺧﻮن و ﻣﺎﻳﻌﺎت آﻟﻮده ﺑﻪ ﺧﻮن، عفونی تلقی می‌گردند. اینجاست که رﻋﺎﻳﺖ دستورالعمل‌ های بهداشتی ﺑﺮای ﻛﻠﻴﻪ ﻛﺎدر درﻣﺎنی اﻋﻢ از شخص دندان‌پزشک، دستیار دندانپزشکی و تکنسین‌های لابراتوارهای دﻧﺪاﻧﭙﺰﺷﻜﻲ بیش از پیش اهمیت پیدا می کند.

بدیهی ست که رعایت موارد بهداشتی استاندارد، در پیشگیری از بیماری های مسری نقشی حیاتی دارد. طبق جمله ای معروف می دانیم که “پیشگیری بهتر از درمان” است. پس دندانپزشکان موظفند شماری از فعالیت های پیشگیرانه را جهت حفظ سلامت بیمارانشان انجام دهند.

شما می توانید برای بررسی کامل سایر تجهیزات دندانپزشکی به مقاله لیست تجهیزات دندانپزشکی در بخش مقالات سایت تجهیزات دندانپزشکی آنتوس مراجعه کنید، برای خرید و استعلام قیمت انواع دیگر مواد و تجهیزات دندانپزشکی همچون انواع کامپوزیت مانند کامپوزیت کولزر و انواع باندینگ و ست قالبگیری اسپیدکس می توانید به فروشگاه اینترنتی مواد و تجهیزات دندانپزشکی آنتوس (ontooth.ir) مراجعه فرمایید .

چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم ؟

باید بدانید که معمولا همیشه و به طور مداوم ابزارهای دندانپزشکی باید استریل باشند . صد البته که اکثر دندانپزشکان محترم استریل کردن تجهیزات دندانپزشکی را جدی گرفته و به طور مداوم در حال استریلیزاسیون تجهیزات به روش های مختلف هستند هرچند که شما متوجه این مراحل نباشید.

بطور مثال بعد از ویزیت هر بیمار، دستکش‌ها دور انداخته می‌شوند، دست ها شسته شده و یک جفت دستکش جدید برای بیمار بعدی استفاده می‌گردد. مواد و وسایل یکبار مصرف مثل سوزن و ساکشن که نمی‌توان آن ها را استریل نمود، در ظروف مخصوص دور انداخته می‌شوند. تجهیزات استیل و عمومی تر به روش هایی که در ادامه معرفی می شوند، استریل شده تا برای بیمار های بعدی قابل استفاده باشند.

قبل از اینکه بگوییم چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم باید به این نکته توجه کنیم که :

برخلاف باور عموم دو مفهوم ضدعفونی کردن و استریلیزاسیون کاملا جدا از یکدیگر هستند.

چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم

تفاوت استرییل و ضدعفونی کردن تجهیزات دندانپزشکی چیست ؟

 استریلیزاسیون تجهیزات دندانپزشکی اقدامی جهت از بین بردن کامل تمامی میکروارگانیسم های زنده و تمامی اشکال میکروبی است. درواقع استریل بودن یک ابزار موضوع مطلق است. بدان معنی که آن ابزار یا استریل هست و یا خیر و حالت دیگری وجود ندارد. برای استریل کردن ابزار دندانپزشکی، آنها را در دستگاه اتوکلاو و یا فور تحت فشار آب و حرارت بالا به مدت مناسب قرار می دهند تا هر گونه موجود زنده روی وسایل از بین برود.

ضدعفونی کردن اما به معنی کاستن میزان میکروارگانیسم های حاضر بر روی ابزار دندانپزشکی و سطوح است. کاهش به اندازه ای که قدرت ایجاد بیماری در بدن بیمار را نداشته باشند.

قرار دادن ابزار و تجهیزات دندان پزشکی در محلول ضدعفونی قوی و با مدت زمان مشخص به درجه استریليزاسيون نزديك می ­شود، اما متاسفانه متر و معیاری برای کیفیت از بین بردن عوامل بیماری زا وجود ندارد.  اینجاست که باید در مورد چنین ابزارهایی، مخصوصاً ابزارهای برنده، از روش های استریلیزاسیون تجهیزات دندانپزشکی استفاده کرد.

باید بدانید که تنها در صورتی از تجهیزات ضدعفونی استفاده می شود که ابزار یا وسیله مد نظر، نسبت به حرارت و سایر روشهای استریل کردن؛ حساس باشد.

چگونه وسایل دندانپزشکی را ضدعفونی کنیم

نکات عمومی جهت از بین بردن عفونت در مطب های دندانپزشکی :

محیط و فضای کاری دندانپزشکی مهمترین و ابتدایی ترین بخش در رعایت نکات بهداشتی بشمار می آید. پس قبل از اینکه بدانیم چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم ؟ باید بدانیم که چگونه آن ها را ضدعفونی و تمیز کنیم، چرا که هیچ عمل استریلی انجام نمی شود مگر آنکه قبل از آن عمل پاکسازی و شستشو به درستی انجام شده باشد، بطوری که مکان مستعد و یا عدم توجه به قوانین ضدعفونی کردن تجهیزات دندان پزشکی می تواند خطراتی جبران ناپذیر را بوجود آورد.

مواردی که باید در این زمینه صورت گیرد عبارتند از :

  • –  تهویه مرتب و مناسب فضای مطب یا کلینیک اهمیت بالایی دارد و باید دارای تهویه هوای مناسب باشد.
  • – سطوح کار و کف زمین غیرقابل نفوذ بوده و به آسانی تمیز و ضدعفونی گردند. بطوری که این کار مداوم انجام پذیرد.
  • – در نظر گرفتن مکانی برای نگهداشت و استریل نمودن لوازم بطوری که استریلیزاسیون ابزار ها در اتاقی به دور از محل درمان انجام شود.
  • – ضد عفونی و استریل نمودن هر روزه ساکشن و محل شستشوی دهان در یونیت دندانپزشکی ( یونیت دندانپزشکی چیست )
  • – تخلیه و شستشوی روزانه لوله های آب یونیت، در پایان کار روزانه جهت کاهش میزان آلودگی های میکروبی از سیستم
  • – تمام لوله های آب و هوا باید دریچه های یک طرفه داشته باشند تا از آلودگی لوله ها جلوگیری شود
ضدعفونی کردن تجهیزات دندانپزشکی

اولویت بندی ابزارهای دندانپزشکی جهت اینکه بدانیم چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم :

1- ابزارهای بحرانی (Critical) :

این دسته مهمترین ابزار دندانپزشکی و در واقع حساس ترین ابزار انتقال عفونت در مطب های دندانپزشکی به شما می آیند. این وسایل در بافت نرم نفوذ می کنند یا با استخوان تماس پیدا کرده و در تماس دائم و مستقیم با خون یا نواحی حساس بدن هستند.

ابزاری همانند: فورسپس های کشیدن دندان، ابزار مربوط به جرمگیری ( بهترین خمیر جرمگیر دندان ) ، وسایل جراحی اندودنتیکس و … به دلیل ماهیت کاربردی این بخش از ابزار میزان آلودگی هم در این موارد بسیار زیاد بوده و این ابزار بعد از هر بار استفاده باید استریل شده و یا دور انداخته شوند که میتوان گفت مهمترین ابزارهایی هستند که باید بدانیم چگونه آن ها را استریل کنیم چرا این وسایل دندانپزشکی به صورت مستقیم با بافت درونی بدن در ارتباط هستند

2- ابزارهای نیمه بحرانی (Semicritical) :

تجهیزاتی که در تماس با غشاها و سطوح مخاطی بدن می باشند ولی وارد بافت نرم یا استخوان نشوند، نیمه بحرانی نامیده می شوند.

همانند: فرزها ،آینه دندان پزشکی، آمالگام کریر، کندانسور و… گرچه میزان آلودگی این تجهیزات به میزان متوسط ارزیابی می شود، اما این ابزارها نیز پس از هر بار استفاده باید استریل شوند. که البته می توان برای این دسته از وسایل از ضدعفونی کننده های قوی نیز استفاده کرد.

3- ابزارهای غیر بحرانی (Noncritical) :

این دسته از تجهیزات، حد آلودگی پایینی داشته و در واقع شامل ابزاری می شوند که تنها با قسمت های خارجی بدن و پوست سالم در تماس هستند. همانند: ماسک، تیوب رادیوگرافی، صندلی، یونیت، تابوره، کراشور و … با توجه به میزان پایین آلودگی، این ابزارها نیاز به استریل کردن ندارند. در صورت آلوده بودن این گروه از وسایل به خون ،ضدعفونی با مواد ضدعفونی کننده متوسط و در صورت آلوده نبودن به خون، استفاده از ضدعفونی کننده های سطح پایین کافی می باشد.

 انواع روشهای استریلیزاسیون در جهت اینکه بدانیم چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم ؟

روشهای متفاوتی جهت استریل کردن ابزار و ضدعفونی تجهیزات در مطب های دندانپزشکی استفاده می شود که برای اینکه بهتر با نحوه استرلیزلسیون و اینکه بدانیم چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم ؟ در ادامه به بیان و بررسی آنها می پردازیم :

  1. استریل کردن وسایل دندانپزشکی با استفاده از حرارت مرطوب ( اتوكلاو )
  2. استریلیزاسیون ابزار دندانپزشکی با استفاده از حرارت خشك ( فور )
  3. ضدعفونی کردن تجهیزات دندانپزشکی از طریق جوشاندن؛ در صورتی که اتوکلاو یا فور در دسترس نباشد.
  4. ضدعفونی کردن وسایل دندانپزشکی از طریق فلامبه كردن؛ روشی برای ضدعفونی کردن فوری ابزارهای فلزی

1) استریلیزاسیون تجهیزات دندانپزشکی با استفاده از حرارت مرطوب (اتوكلاو) :

در روش اول پک آماده شده جهت استریل را به مدت 20 دقیقه و در دمای 121 درجه سانتی گراد با فشار اتمسفر، داخل اتوکلاو قرار می دهیم. در این روش باید موارد زیر رعایت گردد:

  • پک حتمأ با معرف مخصوص بنام چسب اتوکلاو همراه باشد. ( برای اطمینان از جهت عمل اتوکلاو ، معرف پس از استریل شدن تغییر رنگ می یابد.)
  • دریچه بیکس یا پک ها قبل از قرار دادن در داخل اتوکلاو، باز باشد و هنگام برداشتن از اتوکلاو، دریچه ها باید کاملا بسته شود.
  • به منظور افزایش کارایی و طول عمر تجهیزات و وسایل دندانپزشکی می شود حتما بعد از اتوکلاو کردن، آن ها را اسپری روغن، روغنکاری کنید.

برای خرید اسپری روغن دنتافلوکس Dentaflux کلیک کنید

استریل کردن وسایل دندانپزشکی به وسیله اتوکلاو

2) استریلیزاسیون تجهیزات دندانپزشکی با استفاده از حرارت خشک ( فور ):

در روش دوم استریل لوازم دندانپزشکی بیکس یا پک آماده شده جهت استریل را می توان در 170 درجه سانتی گراد بمدت 2 ساعت در فور قرار داد . پس از تغییر رنگ دادن معرف مخصوص ، پک ها استریل می باشند.

 3) ضدعفونی کردن وسایل دندانپزشکی به روش جوشاندن :

در روش سوم اگر اتوکلاو یا فور در دسترس نباشد به ناچار با جوشاندن وسایل آن هم به مدت 20 الی 30 دقیقه می توان آن را ضدعفونی شدید کرد این روش ساده ترین راه از بین بردن بسیاری از میکروارگانسیم ها از جمله ویروسی ایدز و هپاتیت است.

ضدعفونی کردن ابزار دندانپزشکی به روش جوشاندن

4) ضدعفونی کردن ابزار دندانپزشکی به روش فلامبه کردن :

در روش چهارم و در مواقع فوری می توان برای ضدعفونی نمودن لوازم فلزی از روش فلامبه کردن استفاده نمود. بدین ترتیب که برای فلامبه کردن اشیا فلزی، آنها را مدتی روی شعله چراغ الکلی قرار داده و یا وسایل فلزی را داخل ظرف حاوی الکل گذاشته و الکل را شعله ور نمائید تا رنگ فلز سرخ شود این وسیله پس ازسردشدن استریل و قابل استفاده می باشد .

حفظ و ادامه استریل بودن تجهیزات دندانپزشکی :

حال که دانستیم چگونه وسایل دندانپزشکی را استریل کنیم ؟ باید بدانیم چگونه ابزار دندانپزشکی را استریل نگه داریم ؟

نگهداری صحيح وسايل استريل شده به‌اندازه فرآيند استريليزاسيون حائز اهميت است. دقت نمایید باکس یا پک پانسمان در طول مدت استریل ماندن، نباید باز بماند زیرا موجب آلودگی خواهد شد. و برای گرفتن وسایل داخل بیکس باید از پنس سیار استریل استفاده گردد.

اقلام بسته ‌بندی ‌شده استریل تا زمانی که دست ‌نخورده و خشك باقی بمانند می‌توانند استريل در نظر گرفته شوند. جهت ايجاد شرايط بهينه نگهداشت، بسته‌های استريل بايد درون کابینت‌های دربسته و در يك مكان خلوت و کم تردد، دارای دمای محيط مناسب و خشك يا دارای رطوبت كم قرار گيرند. تاریخ استریل ماندن وسایل در پک پارچه ای به مدت 30 روز و در پک کاغذی به مدت 15روز می باشد. در صورت انقضا یافتن تاریخ استریل پک پانسمان استفاده نشده مجددا باید با ثبت تاریخ جدید استریل گردد.

گردآوری: واحد تحقیق و پژوهش آنتوس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.